2 - علّامه فقيد سيد هبة الدين حسينى شهرستانى از پژوهشگران سدهء اخير از كشور عراق و حوزهء نجف است . وى كه نويسنده‌اى پرتلاش و شهره است ، در بسيارى از زمينه‌هاى اسلامى و در دانشهاى گوناگون ، نوشتار فراوانى از خود به يادگار نهاده كه اكثر آنها سودمند است . مرحوم شهرستانى بنابر اصرار عده‌اى از مسلمانان كه گويا در شرايط ناگوارى زندگى مىكردند و از جو حاكم بىدينى و زخم زبانهاى دشمنان اسلام ، رنج مىبرده‌اند ، كتابى تحت عنوان « تنزيه التنزيل » سامان داده و در فصلى از آن نوشتار ، منكر وقوع نسخ در قرآن كريم شده و حدود ده دليل نيز از نظر عقل و يا نقل بر ادعاى خويش اقامه مىنمايد . ما دلايل و يا دعاوى ايشان را در بحث « تبيين ديدگاههاى منكران » مطرح كرده و سپس مورد ارزيابى دقيق علمى قرار مىدهيم . به اجمال بايد در اينجا يادآور شويم كه در برخى از احكام فقهى و تشريعى اسلام ، انكار « نسخ » همانند انكار بديهيات است . علاوه بر آنكه مخالفت صريح با نصّ آيات قرآن كريم و روايات متواتر اين باب مىباشد . از شخصى چون مرحوم شهرستانى بسيار شگفت آور است كه چنين مسأله روشنى را مورد انكار صددرصد قرار دهد . شايد بتوانيم ادعا كنيم كه انكار وى دلايل اجتماعى و سياسى داشته است . مطالعهء دقيق مبارزات سياسى دانشمندان اسلامى آن عصر اين مطلب را روشن مىنمايد . چرا كه اين عصر ، دقيقا عصر تهاجم فرهنگى استعمار انگليس و غرب زدگان و بيگانه‌پرستان داخلى بوده كه با نوشتن كتاب و مقاله ، هر روز شبهه‌اى را در حوزهء دينى ( اعم از عقايد ، اخلاق و احكام ) ايجاد كرده و سپس به عنوان حربهء كشنده عليه مسلمانان از آن استفاده مىكردند . از جملهء آن ، بودن آيات « ناسخ و منسوخ » در قرآن بود . پژوهشگران اسلامى در برابر اين تهاجم ، گاهى بدون توجه به

--> ( الف ) - كتاب النقص . ( ب ) - كتاب الوقاية فى شرح الوصاية . ( ج ) - شرح قسمتهايى از عروة الوثقى ، سيد محمد كاظم يزدى حائرى .